Le mur en pierre sèche et l'entrée du pigeonnier

Panneau 18

Le mur en pierre sèche

Ce mur en pierre sèche fut reconstruit en 2022 par un artisan du village : Jean-Philippe Piret.

Les murs en pierre sèche sont construits sans liant (ciment).
L’artisan accorde un soin particulier à assiser les pierres en laissant peu d’interstices entre elles et en les disposant en rangées régulières. Les murs ainsi construits soutenaient fréquemment les talus.

Construire avec la pierre sans liant permet à l’eau de s’écouler au travers des interstices.

À l’inverse du mur cimenté, le mur en pierre sèche ne se colmate qu’après plusieurs siècles. Le construire ou le restaurer requiert l’art d’agencer les pierres pour aboutir à un ouvrage stable et durable ainsi qu’un savoir-faire qui devient rare. Cette technique exige une rigueur de chaque instant.

Ces murs aux multiples cavités constituent un habitat idéal pour les petits animaux, pour les insectes et pour une riche flore de rocaille.

L’entrée de pigeonnier   

À gauche, sur la façade de la maison, sous la corniche, on observe une entrée de pigeonnier à deux accès. La pierre plate émergeant sous les ouvertures servait d’aire d’envol et/ou d’atterrissage aux pigeons.

Jusqu’à la fin de l’Ancien Régime (1795), les pigeonniers étaient réservés aux seigneurs et aux communautés religieuses qui possédaient des terres. Les fientes de pigeons (colombines), riches en azote et en acide phosphorique, servaient d’engrais dans les champs.

Après 1795, les petits pigeonniers se sont multipliés dans nos villages. Nombre d’entre eux étaient animés, entre autres, par un club colombophile. Leurs membres misaient sur la performance de leurs volatiles pour remporter un prix lors des concours de lâchers de pigeons à distance de leur domicile.

Les pigeons étaient aussi source de chair délicate prisée à l’époque.

De nos jours, les pigeonniers sont souvent rebouchés lors de la restauration des maisons.

Le mur en pierre sèche – Stapelmuur

Deze stapelmuur werd in 2022 herbouwd door een ambachtsman uit het dorp: Jean-Philippe Piret.

Een stapelmuur wordt opgetrokken zonder bindmiddel (cement).

De ambachtsman besteedt bijzondere aandacht aan het plaatsen van de stenen door tussenruimte tussen hen te minimaliseren en ze in regelmatige rijen te schikken. De op deze manier gebouwde muren ondersteunden vaak de hellingen.

Bouwen met steen zonder bindmiddel laat het regenwater toe door de openingen tussen de stenen weg te stromen.

In tegenstelling tot een muur met een hechtingsmiddel, slibt de droge stenen muur pas na enkele eeuwen toe. Het bouwen of restaureren ervan vereist de kunst van het kappen en samenbrengen van geschikte stenen om een stabiele en duurzame structuur te bereiken. Een knowhow die zeldzaam wordt.

Stapelmuren met hun meerdere holtes bieden een ideale leefomgeving voor kleine dieren, insecten en voor een rijke rotsflora.

L’entrée de pigeonnier – De ingang van de duiventil

Aan de linkerkant, op de gevel van het huis, onder de dakgoot, zien we een ingang van een duiventil met twee kleine vierkante openingen in de muur uitgespaard. De platte steen die onder deze openingen uitsteekt, werd door de duiven gebruikt als start- of landingsplaats.

Tot het einde van het Ancien Régime (1795) waren de duiventillen voorbehouden aan de heren en religieuze gemeenschappen die land bezaten. De mest van de duiven (colombines), rijk aan stikstof en fosforzuur, diende als mest in de velden.

Na 1795 waren kleine duiventillen algemeen voor in onze dorpen. In veel dorpen maakte een duivenclub deel uit van het gemeenschapsleven, vaak met het doel prijzen te winnen tijdens de loswedstrijden op afstand.

Duiven waren ook een gewaardeerde bron van delicaat vlees binnen het bereik van alle dorpelingen.

Tegenwoordig worden ze vaak verwijderd tijdens de restauraties.